Publikacja | Transfer wiedzy Stuttgart-Wrocław

lokalizacja:
Wrocław, Stuttgart
data:
2018
organizator:
Wyższa Szkoła Techniki w Stuttgarcie (lider projektu) w partnerstwie ze spółką Wrocławska Rewitalizacja
współpraca:
Miasto Stuttgart, Miasto Wrocław, Politechnika Wrocławska, Knödler-Decker-Stiftung
projekt graficzny:
Artur Busz

Celem projektu była analiza, czy sąsiadujące ze sobą państwa, Polska i Niemcy, jednakowo rozumieją zjawisko kultury budowlanej miasta środkowoeuropejskiego.

Zamysł polegał na zbadaniu owej kwestii na konkretnym przykładzie kwartałów zabudowy kamienicowej z końca XIX wieku – nie tylko dlatego, że kształtuje ona wizerunek wielu polskich i niemieckich miast, ale również dlatego, że ówczesny architektoniczny styl historyzmu wykazywał wprawdzie regionalne różnice, ale z reguły nie ewoluował do formy konkretnego stylu krajowego, a był raczej transgranicznym zjawiskiem obejmującym całą Europę Środkową.

Na podstawie analizowanych kwartałów zabudowy kamienicowej w Berlinie, Lipsku, Stuttgarcie, Poznaniu, Łodzi i Wrocławiu opracowano zestawienie charakterystycznych cech  kulturowo-budowlanych i dokonano ich porównania. Na tym tle wyraźnie zaznacza się wiele widocznych do dziś podobieństw między typologiami budynków w Berlinie i Wrocławiu, ale również niezbity fakt, że takie miasta jak Stuttgart, Lipsk czy Łódź wytworzyły własne warianty kwartału zabudowy czynszowej. Mimo to cechą kształtującą wizerunek wszystkich tych miast pozostaje istnienie wyraźnej struktury przestrzennej wzdłuż kwartałów, jasne zdefiniowanie przestrzeni publicznej oraz struktura parceli, która umożliwia heterogeniczność socjalną i funkcjonalną, odzwierciedlającą zasadę społeczeństwa pluralistycznego.

Instrumenty planistyczne i instrumenty wsparcia

W Polsce i Niemczech funkcjonują podobne instrumenty planistyczne i instrumenty wsparcia, mają jednak odmienną genezę i są dopasowane do konkretnych społeczno-ekonomicznych warunków ramowych. Priorytety uchwalonej dopiero w roku 2015 polskiej ustawy o rewitalizacji osadzone są silniej w sferze socjalnej i w kwestiach partycypacji społecznej, brak jednak nadal krajowej polityki wsparcia porównywalnej z niemieckimi programami wspierania przedsięwzięć urbanistycznych – w Polsce wykorzystuje się przede wszystkim unijne programy pomocowe. Istotne hamulce rewitalizacji to wysoki odsetek wspólnot mieszkaniowych, skromne środki finansowe właścicieli i sektora publicznego oraz deficyt strategii samopomocowych. Ponadto dużą rolę odgrywa zarządzanie zasobem mieszkań komunalnych. W Niemczech natomiast przez długi czas na pierwszy plan wysuwała się rewitalizacja techniczno-budowlana, zaś aspekty społeczne i podejścia zintegrowane dopiero w późniejszym czasie stały się integralnym elementem strategii  odnowy miast. Obecnie odnowa miast w Niemczech obejmuje niezwykle zróżnicowany na poziomie landów program rozwoju, w ramach którego wspiera się również projekty społeczne, rozwój ośrodków miejskich, ograniczeniu ruchu kołowego, strategie rozbiórkowe itp.

Transfer wiedzy i kooperacja

Cel naukowy przedsięwzięcia polegał na umożliwieniu obustronnego transferu wiedzy i budowaniu nowych form kooperacji w procesie odnowy miast na podstawie wspólnego sposobu rozumienia kultury budowlanej środkowoeuropejskiego miasta z zabudową kamienicową. W toku dwóch warsztatów z ekspertami reprezentującymi sektor badań naukowych, ministerstw, administracji miejskiej i operatora ds. rewitalizacji opracowano zalecenia dla obu krajów oraz obu miast będących obiektem studiów przypadku, czyli Wrocławia i Stuttgartu. Dwa warsztaty studenckie poświęcone przyszłym obszarom rewitalizacji – Przedmieściu Oławskiemu we Wrocławiu oraz dzielnicy Stuttgart-West – zaowocowały koncepcjami działań rewitalizacyjnych z propozycjami zielonych podwórek, uzupełnień zabudowy, nowego zagospodarowania przestrzeni publicznych i nowych funkcji. Opracowano także strategiczne zalecenia dla etapu wdrażania z koncepcjami organizacyjnymi dla urzędów miejskich i innych zaangażowanych uczestników oraz propozycjami projektów pilotażowych i przedsięwzięć polegających na tworzeniu modelowych kwartałów w celu motywowania prywatnych właścicieli.

Istotnymi wspólnymi tematami zarówno w polskich jak również niemieckich miastach pilotażowych są efektywność energetyczna, klimat, dogęszczanie zabudowy oraz ochrona zabytkowych detali, np. w odniesieniu do elewacji w przypadku termoizolacji ścian zewnętrznych lub wprowadzania zieleni na podwórka i w przestrzenie ulic w obliczu zmian klimatycznych. Kwestią dotyczącą obu krajów jest ponadto zachowanie struktury społecznej oraz działania zapobiegające spekulacjom i wyparciu mieszkańców o niższych dochodach. Wyznaczanie konkretnych grup najemców i wspieranie zasobów budownictwa mieszkaniowego są w tym kontekście instrumentami uzupełniającymi. Ważnymi elementami są ponadto tworzenie projektów, możliwość finansowania działań i aktywizacja podmiotów z sektora mieszkalnictwa do realizacji procesu odnowy miasta.

Badania i praktyka

Jasna struktura projektu obejmująca staranną kwerendę i wdrażanie wyników teoretycznych w praktyce okazała się niezwykle pomocna i efektywna. Już faza analiz i porównań wiązała się dla uczestników z ogromną korzyścią, gdyż dzięki nim podano w wątpliwość własne rutynowe działania i automatyczne procesy planistyczne i zaimplementowano nowe inspiracje. Eksperci i studenci mogli poznać specjalistyczną praktykę drugiego kraju i otwarcie wymieniać poglądy na forum ekspertów, do czego w znacznym stopniu przyczyniło się także osobiste poznanie partnerów. Dzięki wspólnej intensywnej pracy – wspólnym wizjom lokalnym przedmiotowych kwartałów, wymianie opinii merytorycznych, dokonywaniu ocen, dyskusjom, ale również wspólnym wycieczkom i posiłkom – narodziły się transgraniczne przyjaźnie.

W toku wymiany doświadczeń wyraźnie widocznym stało się również to, jak ważnym jest przyjęcie ponadnarodowej perspektywy oglądu przedmiotowych kwestii i problemów. Jednak rozszerzenie lokalnej perspektywy o wymiar europejski okazało się istotne nie tylko dla specjalistów mierzących się z codzienną praktyką. Kluczowe znaczenie ma również włączenie owego rozbudowanego horyzontu do cyklu kształcenia akademickiego, bowiem dzisiejsi studenci to przecież jutrzejsi specjaliści. Tryb pracy podczas warsztatów obejmujący wspólne zwiedzanie kwartałów, wymianę opinii, dokonywanie ocen, dyskusje, projektowanie, ale również wspólne wycieczki i imprezy, umożliwił podjęcie transgranicznego dialogu  daleko wykraczającego poza ramy tego, co specjalistyczne.

Perspektywy

Partnerzy projektu planują wzmacnianie zainicjowanego procesu wieloaspektowej i wielopłaszczyznowej wymiany informacji i doświadczeń. Obie szkoły wyższe zamierzają nadal rozbudowywać swą kooperację w sektorze nauki i badań, wymiana studentów może być kontynuowana w ramach programu Erasmus i kolejnych warsztatów. Także wymiana ekspercka będzie nadal toczyć się na różnych płaszczyznach roboczych i forach, pracować się będzie nadal nad tworzeniem metodycznych instrumentów służących odnowie miast. Wyniki projektu badawczego mają stać się integralną częścią procesu realizacji strategii rewitalizacyjnej we Wrocławiu i w Stuttgarcie. Wszystkich uczestników łączy zainteresowanie budowlaną kulturą miasta z XIX-wieczną zabudową kamienicową, stanowiącą obecnie dzięki swej budowlanej, funkcjonalnej i społecznej heterogeniczności model pluralistycznych kwartałów miejskich w zjednoczonej Europie.

data publikacji:
10/05/2018
zobacz też:

Transfer wiedzy
Stuttgart - Wrocław

Transfer wiedzy

  • Transfer wiedzy Stuttgart-Wrocław
  • /
  • Sieci współpracy
  • /

Wraz z Wyższą Szkołą Techniki w Stuttgarcie (HfT) realizujemy projekt badawczy pn. "Strategie zintegrowanej odnowy miast we Wrocławiu i Stuttgarcie – transfer wiedzy, studia przypadków i struktury kooperacji na rzecz odnowy historycznych kwartałów". Pomysł zgłoszony do Polsko-Niemieckiej Fundacji na Rzecz Nauki zyskał uznanie i dofinansowanie. Naszymi partnerami są: Urząd Planowania i Odnowy Miasta Stuttgartu, Miasto Wrocław, Wydział Architektury Politechniki Wrocławskiej (PWr) i Knödler-Decker-Stiftung.

Warsztaty eksperckie we Wrocławiu
Transfer wiedzy Stuttgart-Wrocław

Warsztaty eksperckie we Wrocławiu

  • Sieci współpracy
  • /
  • Transfer wiedzy Stuttgart-Wrocław
  • /

Interdyscyplinarne warsztaty eksperckie zrealizowane były w ramach projektu "Strategie zintegrowanej odnowy miast we Wrocławiu i Stuttgarcie – transfer wiedzy, studia przypadków i struktury kooperacji na rzecz odnowy historycznych kwartałów". W niemiecko-polskim gronie przedstawicieli samorządów, instytucji pozarządowych, praktyków oraz naukowców zajmujących się na co dzień tematyką odnowy miast szukaliśmy odpowiedzi na pytania dotyczące kompleksowej modernizacji i remontów historycznej zabudowy mieszkaniowej.

<< wstecz